Μεγάλη συζήτηση έχει ανοίξει τα τελευταία χρόνια σε αρκετές χώρες, σχετικά με την διαχείριση της άδειας οδήγησης των ηλικιωμένων.
Στο πλαίσιο βελτίωσης της ασφάλειας στους δρόμους, η συζήτηση έχει εστιάσει στο κομμάτι της επανεξέτασης των ηλικιωμένων οδηγών, όμως σύμφωνα με τα αποτελέσματα έρευνας του Πανεπιστημίου του Swansea στη Μεγάλη Βρετανία, αυτό δεν έχει απαραίτητα επιθυμητά αποτελέσματα, με βάση χώρες όπως η Αυστραλία και η Δανία που ακολούθησαν προγράμματα επανεξέτασης οδηγών και μπορούν ταυτόχρονα να παρέχουν αριθμητικά δεδομένα.
Το ερώτημα αν πρέπει και υπό ποιες συνθήκες να αφαιρείται το δίπλωμα των ηλικιωμένων οδηγών επιδέχεται μεγάλης συζήτησης. Ο Βοηθός Καθηγητή Γεροντολογίας στο Πανεπιστήμιο του Swansea κ. Charles Musselwhite, θεωρεί πως η αρχή θα γίνεται μέσω πιο αυστηρών οφθαλμολογικών ελέγχων, καθώς επίσης και μέσω διαρκούς παρακολούθησης της φαρμακευτικής αγωγής των ηλικιωμένων. Όμως η όλη διαδικασία, σύμφωνα με τον Musselwhite αυτή την περίοδο ορίζεται από την αγορά, καθώς σε κάποιο σημείο γίνεται σχεδόν αδύνατο οικονομικά για τους ηλικιωμένους, να μπορούν να ασφαλίσουν τα αυτοκίνητά τους, οπότε δεν έχουν άλλη επιλογή από το να σταματήσουν να οδηγούν.
Όμως η συζήτηση περί απόσυρσης από την οδήγηση δεν είναι καθόλου απλή, όσον αφορά στην ψυχολογία των ηλικιωμένων. Υπάρχουν περιπτώσεις που οι γνωστικές και φυσικές δεξιότητες των ηλικιωμένων μειώνονται, όμως η απόφαση απαγόρευσης στους ηλικιωμένους να οδηγούν περιλαμβάνει επιπλέον παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπ' όψιν. Για παράδειγμα, η σύγχρονη διαμόρφωση των Δυτικών κοινωνιών έχει απομακρύνει σε πολλές περιπτώσεις τα μεγάλα καταστήματα από το κέντρο των πόλεων και τα έχει μεταφέρει έξω από αυτές, σε τοποθεσίες με περισσότερο χώρο. Αυτό, σε συνδυασμό με το γεγονός πως τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς δεν είναι πάντοτε βολικά για τους ηλικιωμένους. Ένας επιπλέον, και πιθανότατα ο πιο σημαντικός παράγοντας αφορά στην ψυχολογία. Όπως τόνισε ο Καθηγητής Musselwhite παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα της έρευνάς του στο British Science Festival, πολλοί ηλικιωμένοι του είπαν πως η οδήγηση ήταν πολύ σημαντική για εκείνους, ενώ παρομοίασαν την απώλεια της άδειας οδήγησης με απώλεια ενός μέλους του σώματός τους. Επίσης, για τους ηλικιωμένους η οδήγηση αντιπροσωπεύει την αίσθηση ελευθερίας, κινητικότητας, ανεξαρτησίας, ενώ παράλληλα προσδίδει μια αίσθηση χρησιμότητας εντός της οικογένειας. Η απώλεια της άδειας οδήγησης μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη και έλλειψη κινητικότητας.
Κάποιες πιθανές βελτιώσεις στη σήμανση ή στην διαγράμμιση των δρόμων, όπου οι γραμμές θα έχουν μεγαλύτερο φάρδος θα μπορούσε να βοηθήσει, ωστόσο αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει τον τρόπο οδήγησης και άλλων ηλικιακών ομάδων όπως οι νέοι, οι οποίοι μπορεί να ενθαρρύνονταν ώστε να οδηγήσουν πιο γρήγορα και εντέλει να εμπλακούν σε περισσότερα ατυχήματα. Πάντως, όπως ανάφερε ο κ. Musselwhite υπάρχουν αρκετά προβλήματα στις υποδομές αναφορικά με τους ηλικιωμένους. Τα φανάρια έχουν προγραμματιστεί να λειτουργούν με βάση το γεγονός ότι η μέση ταχύτητα ενός ανθρώπου για να διασχίσει ένα δρόμο έχει υπολογιστεί στα 4,7 χιλιόμετρα/ώρα. Ξεχωριστές έρευνες όμως, έχουν δείξει πως το 86% των ηλικιωμένων συνολικά και το 94% των ηλικιωμένων γυναικών χρειάζεται πολύ περισσότερο χρόνο για να διασχίσει αυτή την απόσταση, αφού περπατάει πολύ πιο αργά.
Καταλήγοντας, ο Καθηγητής Musselwhite πρόσθεσε πως από τη στιγμή που η ελευθερία κίνησης και η κινητικότητα καθαυτή αποτελούν σημαντικούς παράγοντες για την ανθρώπινη ευεξία, μία καλή λύση για το μέλλον των μετακινήσεων, ειδικά όσον αφορά στους ηλικιωμένους, θα είναι η ανάπτυξη των αυτόνομων αυτοκινήτων. Θα προσθέσουμε σε αυτό, πως η εποχή των αυτόνομων αυτοκινήτων, όλα δείχνουν ότι πλησιάζει...
ΝΩΝΤΑΣ ΔΟΥΖΙΝΑΣ
